چای سبز چیست؟ فواید چای سبز کدام اند؟

نوشیدنی‌های گرم، به خصوص چای، بخش جدایی‌ناپذیری از فرهنگ غذایی بسیاری از افراد در سراسر جهان هستند. در میان این نوشیدنی‌ها، چای سبز به دلیل خواص بی‌نظیر و فواید سلامتی‌اش، جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. بسیاری از افراد به دنبال راهی برای کاهش وزن و افزایش متابولیسم بدن خود هستند و در این مسیر، چای سبز به عنوان یک نوشیدنی ایده‌آل شناخته می‌شود. اما آیا واقعاً چای سبز می‌تواند به ما در رسیدن به این اهداف کمک کند؟ و چقدر کالری توسط این نوشیدنی پرخاصیت سوزانده می‌شود؟

در این مطلب، به بررسی جامع چای سبز، از معرفی آن و خواص فوق‌العاده‌اش گرفته تا تأثیر آن بر لاغری و میزان کالری‌سوزی، خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید تا نگاهی عمیق‌تر به این نوشیدنی سبز و شفابخش داشته باشیم.

 

چای سبز چیست؟

چای سبز نوعی چای است که از گیاه کاملیا سیننسیس به دست می‌آید. تفاوت اصلی آن با سایر انواع چای، مانند چای سیاه، در فرآیند تهیه آن است. برگ‌های چای سبز برخلاف چای سیاه، متحمل فرایند پژمردگی و اکسیداسیون نمی‌شوند. همین عدم اکسیداسیون است که رنگ سبز، طعم خاص و خواص منحصر به فرد آن را حفظ می‌کند.

اصالت چای سبز به چین باز می‌گردد و از آنجا به تدریج در سراسر شرق آسیا و سپس در سراسر جهان محبوبیت پیدا کرده است. امروزه، با توجه به تنوع در روش‌های رشد، برداشت و فرآوری، انواع مختلفی از چای سبز با ویژگی‌های متفاوت در دسترس هستند. تحقیقات بسیاری در مورد فواید سلامتی چای سبز در حال انجام است و این نوشیدنی به دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی‌اش شناخته می‌شود.

 

در ابن بخش با کمک هوش مصنوعی گلچینی از محتوای مقاله تهیه شده که می توانید با گوش دادن به این صوت اطلاعات مورد نظر را دریافت کنید.

 

خواص چای سبز

چای سبز، این نوشیدنی کهن، خواص بی‌شماری برای سلامتی دارد که بسیاری از آنها توسط تحقیقات علمی تأیید شده‌اند. به گفته سایت Medical News Today چای سبز خواص زیادی دارد که در زیر بیان شده است:

Green tea is rich in powerful antioxidants, particularly catechins like EGCG, which help protect cells from damage and may reduce the risk of chronic diseases. Additionally, studies suggest regular consumption can contribute to improved cardiovascular health by lowering cholesterol and blood pressure.

چای سبز سرشار از آنتی‌اکسیدان‌های قوی، به ویژه کاتچین‌هایی مانند EGCG است که به محافظت از سلول‌ها در برابر آسیب کمک کرده و ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن را کاهش دهد. علاوه بر این، مطالعات نشان می‌دهند که مصرف منظم آن می‌تواند با کاهش کلسترول و فشار خون، به بهبود سلامت قلب و عروق کمک کند.

 

در اینجا به 8 خاصیت مهم چای سبز اشاره می‌کنیم:

1. سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها

چای سبز منبع غنی از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی قوی به نام کاتچین است، به خصوص اپی‌گالوکاتچین گالات (EGCG). این آنتی‌اکسیدان‌ها به مبارزه با رادیکال‌های آزاد در بدن کمک می‌کنند، که عامل اصلی آسیب سلولی و بروز بیماری‌های مزمن هستند. بنابراین، مصرف چای سبز می‌تواند به محافظت از سلول‌ها در برابر تخریب کمک کند.

2. تقویت سلامت قلب و عروق

مطالعات نشان داده‌اند که مصرف منظم چای سبز می‌تواند به کاهش سطح کلسترول بد (LDL) و تری‌گلیسیرید کمک کند. همچنین، این نوشیدنی با بهبود عملکرد عروق خونی و کاهش التهاب، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی مانند سکته و حمله قلبی را کاهش می‌دهد. این تأثیر به دلیل وجود کاتچین‌ها و فلاونوئیدها در چای سبز است.

3. کمک به کاهش وزن و چربی‌سوزی

چای سبز می‌تواند متابولیسم بدن را افزایش داده و به چربی‌سوزی کمک کند. ترکیبات فعال موجود در آن، به ویژه EGCG و کافئین، می‌توانند فرآیند اکسیداسیون چربی‌ها را تسریع کرده و انرژی مصرفی بدن را بالا ببرند. این ویژگی باعث می‌شود چای سبز به عنوان مکملی مؤثر در برنامه‌های کاهش وزن مورد توجه قرار گیرد.

4. بهبود عملکرد مغز

کافئین موجود در چای سبز، گرچه کمتر از قهوه است، اما برای افزایش هوشیاری و بهبود عملکرد مغز کافی است. همچنین، آمینواسید L-تئانین در چای سبز وجود دارد که به ایجاد آرامش و بهبود تمرکز کمک می‌کند. ترکیب این دو ماده می‌تواند منجر به افزایش بهره‌وری و کاهش اضطراب شود.

5. کاهش خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها

آنتی‌اکسیدان‌های قوی موجود در چای سبز، به ویژه EGCG، می‌توانند در پیشگیری از رشد سلول‌های سرطانی نقش داشته باشند. تحقیقات اولیه نشان داده‌اند که مصرف چای سبز ممکن است خطر ابتلا به انواع خاصی از سرطان، مانند سرطان پستان، پروستات، و روده بزرگ را کاهش دهد. البته نیاز به تحقیقات بیشتر در این زمینه وجود دارد.

6. کنترل قند خون و پیشگیری از دیابت نوع 2

چای سبز می‌تواند به بهبود حساسیت به انسولین و کاهش سطح قند خون کمک کند. پلی‌فنول‌های موجود در آن به تنظیم متابولیسم گلوکز و چربی‌ها در بدن کمک می‌کنند. این ویژگی چای سبز را به نوشیدنی مفیدی برای افراد مبتلا به دیابت نوع 2 و یا در معرض خطر آن تبدیل می‌کند.

7. تقویت سیستم ایمنی بدن

خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی چای سبز به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می‌کند. این نوشیدنی می‌تواند بدن را در برابر عفونت‌ها و بیماری‌های مختلف مقاوم‌تر کرده و به سلامت عمومی کمک کند. مصرف منظم آن می‌تواند به کاهش التهابات مزمن در بدن نیز منجر شود.

8. بهبود سلامت دهان و دندان

کاتچین‌های موجود در چای سبز می‌توانند باکتری‌های مضر در دهان را از بین ببرند و از رشد آنها جلوگیری کنند. این خاصیت به کاهش بوی بد دهان، پیشگیری از پوسیدگی دندان و بهبود سلامت لثه‌ها کمک می‌کند. بنابراین، چای سبز می‌تواند بخشی از روتین بهداشت دهان و دندان باشد.

انواع چای سبز

چای سبز، با وجود منشأ واحد خود از گیاه کاملیا سیننسیس، در نقاط مختلف دنیا و با روش‌های فرآوری متفاوت، به انواع بی‌شماری تقسیم می‌شود. این تنوع گسترده، یافتن “بهترین” نوع را دشوار می‌سازد، اما در عین حال، طیف وسیعی از طعم‌ها و خواص را در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دهد.

در میان هزاران نوع چای سبز، برخی از آنها به دلیل محبوبیت، خواص ویژه یا روش خاص تولید، برجسته‌تر هستند:

• سنچا (Sencha): این نوع چای سبز ژاپنی، به دلیل داشتن مقادیر بالای آنتی‌اکسیدان، به مبارزه با التهاب، کاهش کلسترول و تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کند. همچنین، کافئین آن به افزایش انرژی و بهبود خلق و خو منجر می‌شود.
• گیوکورو (Gyokuro): نوعی چای سبز ژاپنی با ارزش و گران‌قیمت است که به دلیل شیوه خاص رشد آن (پوشاندن گیاه از نور خورشید در ۲۰ روز آخر قبل از برداشت) شناخته می‌شود. این روش باعث افزایش غلظت L-تئانین شده و طعم شیرین و منحصر به فردی به چای می‌دهد.
• کابوشچا (Kabusecha): این چای سبز به کمک به هضم غذا، سم‌زدایی بدن و افزایش انرژی معروف است. همچنین گفته می‌شود که سیستم ایمنی را تقویت کرده و در کاهش وزن، کنترل فشار خون بالا و پیشگیری از بیماری‌های قلبی و سرطان مؤثر است، هرچند شواهد زیادی برای تمامی این ادعاها وجود ندارد.
• ماچا (Matcha): این چای سبز پودری، سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها و کافئین است. ماچا به دلیل خواص ضدالتهابی، کاهش استرس و بهبود عملکرد مغز شناخته شده است. همچنین می‌تواند به کاهش خطر بیماری‌های قلبی عروقی کمک کند.
• گنفایچا (Genmaicha): این چای سبز با دانه‌های برنج قهوه‌ای برشته شده ترکیب می‌شود. حاوی EGCG است که یک آنتی‌اکسیدان قوی بوده و به پیشگیری از آسیب سلولی و کاهش خطر ابتلا به برخی انواع سرطان (مانند مثانه، تخمدان و پانکراس) کمک می‌کند.
• هوجیچا (Hojicha): چای سبز برشته شده است که محتوای کافئین پایینی دارد و برای افرادی که به دنبال کاهش مصرف کافئین هستند، مناسب است. وجود L-تئانین در آن به آرامش و کاهش استرس کمک می‌کند.

مضرات چای سبز

با وجود فواید چشمگیر چای سبز برای سلامتی، مصرف بیش از حد آن می‌تواند عوارض جانبی ناخواسته‌ای را به همراه داشته باشد. همانطور که در هر ماده غذایی، تعادل کلید اصلی بهره‌مندی از خواص مثبت و اجتناب از مضرات است. در ادامه به 8 مورد از مضرات اصلی مصرف زیاد چای سبز می‌پردازیم:

1. افزایش اضطراب و بی‌خوابی

چای سبز حاوی کافئین است؛ اگرچه میزان آن کمتر از قهوه است، اما مصرف زیاد آن می‌تواند سیستم عصبی را تحریک کند. این تحریک بیش از حد منجر به افزایش سطح اضطراب، بی‌قراری و دشواری در به خواب رفتن می‌شود. افرادی که به کافئین حساس هستند یا دچار اختلالات خواب هستند، باید در مصرف چای سبز احتیاط بیشتری داشته باشند تا از تشدید این مشکلات جلوگیری کنند.

2.  مشکلات گوارشی

یکی از عوارض شایع مصرف زیاد چای سبز، بروز مشکلات گوارشی است. تانن‌های موجود در چای سبز می‌توانند دیواره معده را تحریک کرده و منجر به علائمی نظیر سوزش معده، حالت تهوع و حتی اسهال شوند. افراد دارای مشکلات گوارشی مانند زخم معده یا رفلاکس، به دلیل حساسیت بیشتر دستگاه گوارششان، باید مصرف این نوشیدنی را محدود کنند.

3. کاهش جذب آهن

پلی‌فنول‌های موجود در چای سبز می‌توانند با آهن موجود در مواد غذایی، به خصوص آهن غیرهِم (آهن گیاهی)، ترکیب شده و جذب آن را توسط بدن مختل کنند. این مسئله می‌تواند برای افراد مبتلا به کم‌خونی ناشی از فقر آهن مشکل‌ساز باشد. توصیه می‌شود این افراد چای سبز را حداقل دو ساعت قبل یا بعد از وعده‌های غذایی حاوی آهن مصرف نکنند تا از تداخل در جذب جلوگیری شود.

4. آسیب‌های کبدی

گرچه نادر، اما مصرف بیش از حد عصاره چای سبز، به ویژه در قالب مکمل‌های با دوز بالا، می‌تواند به کبد آسیب برساند. پلی‌فنول‌های غلیظ موجود در این مکمل‌ها در برخی موارد منجر به مسمومیت کبدی شده‌اند. بنابراین، احتیاط در مصرف مکمل‌های چای سبز و عدم زیاده‌روی در نوشیدن آن ضروری است، به خصوص برای افرادی که مشکلات کبدی زمینه‌ای دارند.

5. تداخل با داروها

چای سبز می‌تواند با اثر برخی داروها تداخل داشته باشد. به عنوان مثال، کافئین موجود در آن ممکن است با داروهای فشار خون تداخل کرده و باعث افزایش فشار خون شود. همچنین، ویتامین K موجود در چای سبز می‌تواند با داروهای ضد انعقاد خون (رقیق‌کننده‌های خون) تداخل ایجاد کرده و اثربخشی آنها را کاهش دهد. مشاوره با پزشک در صورت مصرف داروهای خاص، پیش از مصرف منظم چای سبز، توصیه می‌شود.

6. مشکلات دندانی

تانن‌ها و اسیدهای موجود در چای سبز می‌توانند به مرور زمان بر سلامت دندان‌ها تأثیر بگذارند. تانن‌ها باعث لکه‌دار شدن دندان‌ها می‌شوند و اسیدها نیز می‌توانند مینای دندان را تخریب کرده و خطر پوسیدگی را افزایش دهند. شستشوی دهان با آب پس از نوشیدن چای سبز می‌تواند به کاهش این اثرات کمک کند.

7. تاثیر منفی بر سلامت استخوان‌ها

مصرف زیاد کافئین، که در چای سبز نیز یافت می‌شود، می‌تواند بر جذب کلسیم در بدن تأثیر منفی بگذارد. کاهش جذب کلسیم به مرور زمان می‌تواند منجر به کاهش تراکم استخوانی شده و خطر ابتلا به پوکی استخوان را به خصوص در افراد مستعد، افزایش دهد.

8. افزایش خطر سنگ کلیه

چای سبز حاوی مقادیری اگزالات است. مصرف بیش از حد اگزالات می‌تواند سطح آن را در ادرار افزایش داده و خطر تشکیل سنگ‌های کلیه، به ویژه سنگ‌های اگزالات کلسیم، را بالا ببرد. افرادی که سابقه سنگ کلیه دارند یا مستعد آن هستند، باید در مصرف چای سبز احتیاط کرده و میزان مصرف خود را کنترل کنند.

طبع چای سبز

طبع چای سبز سرد و خشک است. این ویژگی آن را برای افرادی با طبع گرم و مرطوب بسیار مفید می‌سازد، زیرا به ایجاد تعادل در بدنشان کمک می‌کند. با این حال، مصرف زیاد چای سبز برای افرادی که ذاتاً طبع سرد دارند، می‌تواند منجر به افزایش سردی و بروز مشکلات سلامتی شود.

کالری چای سبز

چای سبز خالص و بدون افزودنی، تقریباً بدون کالری است. یک فنجان چای سبز دم‌کرده معمولاً کمتر از 3 کالری دارد. این ویژگی باعث می‌شود که چای سبز نوشیدنی‌ای عالی برای کسانی باشد که به دنبال کنترل وزن خود هستند. در واقع، این چای به دلیل ترکیبات فعال خود می‌تواند به افزایش متابولیسم و چربی‌سوزی کمک کند، بنابراین نه تنها کالری به بدن اضافه نمی‌کند بلکه در سوزاندن کالری‌های موجود نیز مؤثر است.

نحوه مصرف چای سبز

برای بهره‌مندی از خواص چای سبز، بهترین روش این است که آن را بین وعده‌های غذایی بنوشید. این کار به جذب بهتر مواد مغذی کمک می‌کند و از تداخل با جذب آهن موجود در غذاها جلوگیری می‌کند. به‌طور کلی، توصیه می‌شود روزانه ۱ تا ۳ فنجان چای سبز مصرف شود تا از فواید آن بهره‌مند شوید و از عوارض جانبی احتمالی ناشی از زیاده‌روی نیز پرهیز کنید.